Separacja – Kancelaria radcy prawnego Katarzyny Brodziak

Separacja – czym jest, skutki prawne, jak ją ustanowić i jak wpływa na życie małżonków?

Decyzja o separacji to zawsze jeden z najtrudniejszych momentów w życiu. W naszej Kancelarii rozumiemy związane z tym emocje i oferujemy profesjonalne wsparcie, by uregulować Państwa sytuację prawną w tym przejściowym okresie. Poniżej znajdują się najważniejsze informacje dotyczące separacji.

Czym jest separacja i czym różni się od rozwodu?

Separacja prawna to sądowe uregulowanie życia małżonków w rozłączeniu, w sytuacji, gdy między nimi nastąpił zupełny rozkład pożycia.

Kluczowe różnice między separacją a rozwodem:

Separacja jest często wybierana przez osoby, które z różnych względów (np. religijnych lub nadziei na pojednanie) nie chcą jeszcze formalnie kończyć małżeństwa, ale potrzebują uregulować swoje sprawy prawne.

Skutki prawne orzeczenia separacji

Orzeczenie separacji przez sąd pociąga za sobą szereg istotnych zmian w sferze prawnej, zwłaszcza w zakresie majątku i dzieci.

Rozdzielność majątkowa

Z chwilą uprawomocnienia się wyroku o separacji, między małżonkami ustaje wspólność majątkowa. Oznacza to, że każda rzecz nabyta później należy do majątku osobistego. Można wnieść o podział majątku wspólnego.

Dzieci (jeśli są małoletnie) to sąd ma obowiązek rozstrzygnąć co do tej kwestii

Jeżeli mają Państwo wspólne, małoletnie dzieci, sąd ma obowiązek rozstrzygnąć o:

• władzy rodzicielskiej (w jaki sposób będzie ona wykonywana),
• miejscu zamieszkania dziecka,
• kontaktach z dzieckiem,
• wysokości alimentów na dzieci.
• Następuje usunięcie domniemania prawnego, że dziecko urodzone w trakcie separacji pochodzi od męża matki. 

Alimenty na małżonka

W przypadku orzeczenia separacji małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, ma prawo żądać alimentów od drugiego małżonka, jeżeli znajduje się w niedostatku.

Korzystanie ze wspólnego mieszkania

Sąd w wyroku o separacji rozstrzyga także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania na czas pozostawania w separacji.

Dziedziczenie ustawowe

Małżonek pozostający w separacji jest wyłączony od dziedziczenia ustawowego po drugim małżonku (tak jak po rozwodzie).

Procedura sądowa (jak to wygląda w praktyce)

Pozew o separację

Składany przez jednego z małżonków. Sprawa może toczyć się z orzekaniem o winie lub bez orzekania o winie.

Zgodny wniosek o separację

Składany wspólnie przez oboje małżonków. Możliwy jest tylko wtedy, gdy nie macie wspólnych małoletnich dzieci. Tryb jest szybszy i tańszy.

Jak sąd ustala winę za rozkład pożycia małżeńskiego?

Sąd obligatoryjnie orzeka o winie, chyba że oboje małżonkowie zgodnie złożą wniosek o zaniechanie orzekania. Ustalenie wyłącznej winy ma kluczowe znaczenie m.in. dla kwestii alimentów na małżonka.

Jak sąd jest właściwy do przeprowadzenia postępowania o separację?

Sąd Okręgowy (właściwy ze względu na ostatnie wspólne miejsce zamieszkania).

W jakich przypadkach sąd nie orzeknie separacji?

Sąd nie orzeknie separacji (mimo że nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego), jeśli jej orzeczenie byłoby sprzeczne z:

Dobrem wspólnych małoletnich dzieci

Sąd odmówi orzeczenia separacji, jeżeli uzna, że może ona negatywnie wpłynąć na sytuację psychiczną, emocjonalną lub materialną wspólnych, małoletnich dzieci, w stopniu większym niż w przypadku utrzymania małżeństwa.

Przykłady, kiedy może mieć to zastosowanie:

• Poważna choroba dziecka. Jeżeli stan zdrowia dziecka wymaga nieustającej i wspólnej opieki obojga rodziców, a orzeczenie separacji (i wynikający z niej podział) mógłby istotnie pogorszyć rokowania lub warunki leczenia.
• Ryzyko destabilizacji, gdy separacja mogłaby doprowadzić do poważnego i nieodwracalnego zachwiania stabilizacji życiowej dzieci w okresie kluczowym dla ich rozwoju (choć orzeczenie takie jest rzadkie, ponieważ w praktyce sądy dążą do uregulowania sytuacji dzieci, a nie do jej zawieszania).

Zasadami współżycia społecznego

Sąd może nie orzec separacji, jeśli byłoby to sprzeczne z zasadami etyki, moralności lub poczucia sprawiedliwości.

Na przykład wyłączna wina żądającego i obiektywna krzywda drugiego małżonka. Najczęściej dotyczy to sytuacji, gdy żądanie separacji pochodzi od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a drugi małżonek (niewinny), np. z powodu ciężkiej i nieuleczalnej choroby lub podeszłego wieku, znalazłby się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej i życiowej po orzeczeniu separacji, a jego sprzeciw jest uzasadniony. Sąd może uznać, że żądanie separacji w takim przypadku stanowi nadużycie prawa.

Koszty separacji

Opłata sądowa od pozwu – jest to opłata stała i aktualnie wynosi 600 zł.

Opłata od zgodnego wniosku – aktualnie wynosi 100 zł (przy braku małoletnich dzieci).

Koszty dodatkowe, które mogą pojawić się, np. opłaty za ewentualny podział majątku (dodatkowy wniosek) oraz koszty stawiennictwa świadków.

Koszty obsługi prawnej, czyli wynagrodzenie Kancelarii jest ustalane indywidualnie i zależy od złożoności sprawy (np. czy dotyczy podziału majątku, winy, dzieci) i zakresu naszej pracy.

Zniesienie separacji – czy separacja jest odwracalna?

Tak. Separacja jest z założenia stanem przejściowym, który daje możliwość powrotu. Jeżeli małżonkowie zdecydują się na pojednanie, mogą wspólnie złożyć do sądu zgodny wniosek o zniesienie separacji.

Po prawomocnym zniesieniu separacji, przywrócona zostaje m.in. wspólność majątkowa małżeńska.

Rola adwokata/radcy prawnego w procesie separacji – dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnej?

Sprawy o separację wymagają nie tylko znajomości prawa, ale także precyzji w formułowaniu żądań i umiejętności negocjacji. Nasza rola polega na:

• Strategicznym doradztwie, gdzie ocenimy, czy w Państwa przypadku lepsza będzie separacja, czy rozwód, biorąc pod uwagę wszystkie konsekwencje.
• Przygotowaniu dokumentacji. Sporządzimy profesjonalny i kompletny pozew/wniosek o separację, wraz z uzasadnieniem i wnioskami dotyczącymi dzieci oraz majątku.

Będziemy Państwa reprezentować na każdej rozprawie, minimalizując stres i dbając o Wasze interesy.

A przede wszystkim zabezpieczymy Wasze prawa w kwestiach alimentów, władzy rodzicielskiej i podziału majątku.